Koniec liberalnego porządku? Atak USA na Wenezuelę i świat po iluzjach

Czy Donald Trump może sięgnąć po Grenlandię, czy obalenie Maduro realnie osłabia Rosję i Chiny, a także jak w nowym modelu świata wygląda przyszłość NATO. O ewolucji ładu międzynarodowego opowiada Justyna Gotkowska, wicedyrektorka Ośrodka Studiów Wschodnich.

Wenezuela jako symbol zmiany porządku

Interwencja USA w Wenezueli nie jest — w tej perspektywie — pojedynczym wydarzeniem, lecz symbolem przejścia z jednego porządku międzynarodowego do drugiego. Porządku, w którym reguły, instytucje i prawo miały ograniczać użycie siły, do świata, w którym interesy i możliwości państw znów stają się decydujące.

To moment, w którym coraz wyraźniej widać napięcie między deklarowanymi zasadami a realną praktyką polityki międzynarodowej.

Grenlandia: scenariusz nacisku, nie aneksji

Jednym z najbardziej dyskutowanych wątków jest pytanie o przyszłość Grenlandii i ambicje Stanów Zjednoczonych wobec tego obszaru. Jak podkreśla Justyna Gotkowska, najbardziej prawdopodobny scenariusz nie zakłada bezpośredniej aneksji.

– Najbardziej prawdopodobnym scenariuszem podporządkowania Grenlandii przez Stany Zjednoczone, bądź ustanowienia szczególnego partnerstwa między USA a wyspą, byłoby głosowanie Grenlandczyków za niepodległością, a następnie zbudowanie specjalnych relacji ze Stanami Zjednoczonymi – mówi Gotkowska.

Kluczową rolę odgrywałaby tu presja polityczna i gospodarcza wywierana na Danię.

– Silna presja na Danię mogłaby służyć wymuszeniu określonych kroków wobec Grenlandii: doprowadzeniu do ogłoszenia niepodległości oraz przedstawieniu Grenlandczykom takiej oferty, która skłoniłaby ich do podjęcia tej decyzji – podkreśla.

To przykład nowego stylu działania: formalnie zgodnego z procedurami, faktycznie podporządkowanego interesowi silniejszego aktora.

Rosja, Chiny i sygnał wysłany przez USA

Obalenie Maduro osłabia pozycję Rosji i Chin w Ameryce Łacińskiej — regionie, który w ostatnich latach stawał się dla nich coraz ważniejszym przyczółkiem politycznym i gospodarczym. Dla Waszyngtonu to czytelny sygnał: strefy wpływów znów mają znaczenie.

Jednocześnie jest to ostrzeżenie: jeśli rywale zdecydują się na zbyt agresywne działania w pobliżu amerykańskiej strefy interesów, odpowiedź może być szybka i zdecydowana.