Czy Iran może przetrwać wojnę z USA? Potencjał militarny Iranu i scenariusze dalszego konfliktu

Jak długo Iran jest w stanie wytrzymać presję militarną? Czy odpowiedź Teheranu była zaskoczeniem dla Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników? I czy operacje amerykańskie rzeczywiście osłabiły potencjał nuklearny Iranu? Konflikt między Stanami Zjednoczonymi, Izraelem a Iranem nie jest tylko regionalnym starciem. Jego konsekwencje mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo państw Zatoki Perskiej, globalne rynki energii oraz układ sił w całym regionie.

Czy celem USA jest zmiana władzy w Iranie?

Jednym z kluczowych pytań jest to, czy Waszyngton rzeczywiście dąży do obalenia irańskiego reżimu. Według części analityków nie jest to główny cel obecnej strategii.

– Gdyby Amerykanie rzeczywiście chcieli doprowadzić do zmiany władzy w Iranie, uderzyliby w momencie szczytu protestów. Wtedy taka zmiana byłaby możliwa – choć w sposób nie do końca kontrolowany. Natomiast Amerykanie chcą kontrolować przebieg procesu, bo Iran jest swoistym „lewarem zagrożenia” wobec państw Zatoki. Gdyby nie było Iranu, państwa regionu nie szukałyby wsparcia Stanów Zjednoczonych. Dlatego Iran trzeba spacyfikować, ale nie zniszczyć – mówi płk rez. Maciej Korowaj.

Taka strategia oznacza raczej próbę ograniczenia możliwości działania Iranu i osłabienia jego wpływów w regionie, a nie natychmiastowe obalenie władz w Teheranie.

Czy możliwa jest zmiana elit władzy w Teheranie?

Według części ekspertów bardziej realistycznym scenariuszem może być stopniowa zmiana wewnętrznych układów władzy w Iranie.

– Spacyfikowanie może oznaczać przyspieszenie zmiany pokoleniowej w strukturach władzy, na przykład poprzez fizyczną eliminację najbardziej radykalnych przywódców. Nie musi to mieć charakteru rewolucyjnego. Nowe elity mogą okazać się bardziej otwarte na koncepcje negocjacyjne, które wcześniej były nie do przyjęcia – ocenia Korowaj.

Taki scenariusz oznaczałby raczej długotrwały proces polityczny niż gwałtowną zmianę reżimu.

Skuteczność operacji amerykańskich

Ważnym elementem konfliktu pozostaje pytanie o realną skuteczność operacji militarnych Stanów Zjednoczonych oraz Izraela. Czy uderzenia rzeczywiście osłabiły potencjał militarny Iranu i jego program nuklearny?

Choć część infrastruktury została zniszczona, Iran wciąż dysponuje znaczącymi zdolnościami militarnymi oraz rozbudowaną siecią wpływów w regionie.

Jednocześnie działania militarne nie doprowadziły do natychmiastowego załamania się struktur państwowych w Teheranie.

Irańska strategia negocjacyjna

Równolegle z działaniami militarnymi toczą się również próby negocjacji. Według części obserwatorów irańska dyplomacja wciąż pozostaje bardzo sprawna.

– Po jednym ze spotkań negocjacyjnych Witkoff tłumaczył, że gdy usłyszał twarde stanowisko strony irańskiej, zorientował się, że jest rozgrywany. Irańczycy mieli bardzo sprawny zespół negocjacyjny. W pewnym momencie uznano, że skoro nie można zmienić kart, trzeba zmienić graczy – i właśnie do tego doszło – dodaje Korowaj.

To pokazuje, że konflikt toczy się nie tylko na polu militarnym, ale również w sferze politycznej i dyplomatycznej.

Jak długo Iran może się bronić?

Iran wciąż dysponuje znaczącymi zasobami wojskowymi, a także możliwością oddziaływania na sytuację w całym regionie – między innymi poprzez sojuszników i organizacje powiązane z Teheranem.

Jednocześnie przedłużający się konflikt może prowadzić do stopniowego osłabienia gospodarki oraz zdolności militarnych państwa.

Najbliższe tygodnie mogą więc okazać się kluczowe dla dalszego przebiegu wojny oraz dla odpowiedzi na pytanie, czy konflikt będzie eskalował, czy też pojawi się próba jego politycznego rozwiązania.