Donald Trump, Grenlandia i nowy porządek świata

Podczas spotkania z sekretarzem generalnym NATO Donald Trump poinformował, że Stany Zjednoczone i Sojusz wypracowały „ramy przyszłego porozumienia dotyczącego Grenlandii”. Jednocześnie Trump ogłosił rezygnację z ceł, które miały wejść w życie 1 lutego.
Choć szczegóły porozumienia nie zostały ujawnione, sama sekwencja zdarzeń wywołała szereg pytań: o styl amerykańskiej polityki, o kondycję relacji transatlantyckich, o sprawczość Europy i o to, czy Stany Zjednoczone potrafią pogodzić się z ograniczeniami własnej potęgi.

Amerykańska potęga w fazie przejścia

– Zachowanie Donalda Trumpa nie wynika wyłącznie z jego osobistych cech. Oczywiście mają one znaczenie, ale kluczowe są tu zmiany strukturalne oraz fakt, że Stany Zjednoczone wciąż zmagają się z ewolucją własnej strategii – mówi Marek Stefan, redaktor naczelny Układu Sił i współpracownik Strategy&Future.

Jak podkreśla Stefan, USA próbują jednocześnie dostosować się do świata wielobiegunowego i zachować elementy strategii prymatu charakterystycznej dla okresu jednobiegunowego. Ten brak spójności prowadzi do napięć, sprzecznych sygnałów i polityki pełnej wewnętrznych paradoksów.

– Z jednej strony Amerykanie deklarują większą powściągliwość, mówią o ograniczeniu swojej roli w Europie i w NATO. Z drugiej – nadal decydują się na interwencje zbrojne. Powstaje miszmasz wynikający z trudności w zaakceptowaniu faktu, że relatywna potęga Stanów Zjednoczonych maleje – dodaje.

Co z NATO i Polską?

Wszystko to dzieje się w momencie, gdy NATO stoi przed wyzwaniami związanymi z odstraszaniem Rosji, zmęczeniem wojną w Ukrainie i rosnącą presją na europejskie zdolności obronne. Styl polityki Donalda Trumpa – oparty na presji, nieprzewidywalności i transakcyjności – zmienia środowisko strategiczne szybciej, niż europejskie elity są w stanie to zinternalizować.

Pozostaje pytanie, czy polskie elity polityczne i strategiczne rzeczywiście rozumieją skalę tej zmiany. Czy Zachód potrafi funkcjonować w świecie, w którym USA nie chcą – lub nie mogą – być gwarantem wszystkiego?